Кабыл алынган убакыт 19.01.2022, Түзөтүлгөн 02.04.2022, Кабыл алынган 26.04.2022

УЙГУР ТИЛИНИН ГРАММАТИКАСЫНДАГЫ АТООЧТУК МҮЧӨЛӨРҮ АРКЫЛУУ МҮЧӨЛӨРҮ АРКЫЛУУ КАЛЫПТАШКАН ЗАТТАР

Мурат Атар

Атоочтуктар, туруксуз зат атоочторду пайда кылуу менен бирге түрк тилинин грамматикасында болгондой эле уйгур тилинин грамматикасында да кээ бир учурда ушул сапатын жоготуу менен бирге туруктуу сөздөргө да өтүшү ыктымал. Мунун себеби атоочтуктардын мүчөлөрү аркылуу затка өтүшү деле ыктымал Ушул ишибизде колдонулган атоочтуктардын мүчөлөрү заттарды туруктуу да, негизинен башынан кандай болсо ошондой турук- суз формасында калышы да толук ыктымал. Ушул ишибизде экөөнө тең мисалдар берилген. Уйгур түркчөсүндө сын атооч этиштер менен жасалган туруктуу зат атоочторду караганыбызда күнүмдүк турмушта колдонулган, тиричилик шаймандары жана шаймандары, дыйканчылык жана мал чарбачылыгы менен байланышкан туруктуу аталыштар бар экени байкалат. Биздин изилдөөбүздө -DACI, -DIK, -KAN, -GU, -KUÇİ, -mAs, -Ar, -yUk, -mIş сын атооч этиштин суффикстери колдонулган. Бул сын атооч этиштин суффикстери менен бардыгы болуп 177 мисал аныкталган

Атоочтуктар, түрк тили, уйгур тили, туруксуз зат атоочторду, туруктуу аталыштар, сын атооч этиштер, мисалдар
56-62
Atar, M. (2022). SIDE NAMES WITH AUXILIARY VERBS IN UIGHUR TURKISH. Bulletin of the Bishkek State University, 20(2), 56-62. https://doi.org/10.35254/bhu/2022.60.56

Колдонулган булактар

1.Eraslan, K.(2012) Eski Uygur Türkçesi Grameri, Ankara: TDK Yayınları. 2.Ergin, M.(2000) Türk Dil Bilgisi, İstanbul: Bayrak Yayınları.
3. Ercilasun, A. B. (2012) Türk Lehçeleri Grameri, Ankara: Akçağ Yayınları.
4. Buran, A. – Alkaya, E. (2001) Çağdaş Türk Lehçeleri Grameri, Ankara: Akçağ Yayınları.
5. Necipoviç Necip, E. -  (Çeviren: İklil Kurban), (1995) Yeni Uygur Türkçesi Sözlüğü, Ankara.
6. Banguoğlu, T. (2011) Türkçenin Grameri, Ankara: TDK Yayınları.