Кабыл алынган убакыт 14.04.2022, Түзөтүлгөн 12.07.2022, Кабыл алынган 04.08.2022

ЭКИ ТЫБЫШТАН ТУРГАН ОРТОК УҢГУ ЭТИШТЕРДИН ФОНЕТИКАЛЫК АБАЛЫ (ДЛТ, КЫРГЫЗЧА, ТҮРКЧӨ НЕГИЗИНДЕ)

Али Челик

Кыргыз жана түрк тилиндеги эки тыбыштан турган (ВК жана КВ) орток уңгу этиштердин фонетикалык абалы изилденген. Бул орток уңгу этиштер үчүн мурун кыргыз жана түрк тилиндеги эки тыбыштан турган орток уңгу этиштер аныкталган. Андан кийин аныкталган орток унгу этиштер ДЛТ (Дивану лугати’т-түрк) менен салыштырылып, этиштердин абалы текше- рилген. Кырг.: ык- түрк.: ых- этиши гана ДЛТде орун алган эмес. Макалада орток уңгу этиштердин үндүү жана үнсүз тыбыштык өзгөрүүлөрү тууралуу маа- лыматтар берилген. Тыбыштык өзгөрүүлөргө ээ болбогондор болсо, өзүнчө группа ичинде ДЛТ негизинде салыштыруу түрүндө гана көрсөтүлгөн. Даярдалган бул макаланын темасынын бел- гилүү бир чекте болушуна байкалып, жыйынтыгында кээ бир далилдөөлөр айтылган. Изилденген уңгу этиштерде негиз алынган эмгектер төмөндөгүдөй: “Кашгарлы Махмуд Дивану лугати’т-түрк (2014)”, “Кыргыз тилинин сөздүгү I-II (2011)” жана “Түркчө сөздүк (2011)”

Уңгу этиш, кыргызча, түркчө, фонетика, дивану лүгати’т-түрк, вокал, консонант, түрк тилдери, өзгөрүү, салыштыруу
62-66
Celik, A. (2022). PHONETIC STATUS OF DUAL VOICES COMMON ROOT VERBS (BASED ON DLT, KYRGYZ, TURKISH). Bulletin of the Bishkek State University, 20(3), 62-66. https://doi.org/10.35254/bhu/2022.61.62

Колдонулган булактар

1. (1995) Tarama Sözlüğü-III (E-İ). Ankara: Türk Dil Kurumu.
2. (2011) Kırgız Tilinin Sözdügü I-II. Bişkek: Avrasya Press. 
3. (2011) Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu.
4. Caferoğlu, A. (1968) Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu.
5. Clauson, Sir G. (1972) An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish. Oxford: Oxford University Press.
6. Ercilasun, A.B.-Akkoyunlu, Z. (2014) Kâşgarlı Mahmud Dîvânu Lugâti’t-Türk (Giriş-Metin-Çeviri-Notlar- Dizin). Ankara: Türk Dil Kurumu.
7. Karaağaç, G. (2018) Türkçenin Ses Bilgisi. İstanbul: Kesit.
8. Cakıpov, I.-Turusbekov, S.- Mayrıkov, D. (1955) Kırgız Tilinin Grammatikası. 1. Bölük. Frunze: Kırgızokuumambas.
9. Dıykanov, K.-Kudaybergenov, C. (1957) Kırgız Tilinin Morfologiyası (Kol Cazma Ukugunda). Frunze:______.
10. (1958) Azırkı Kırgız Adabiy Tili (2. Bölüm) Frunze: Kırgızokuupedmambas.
11. Ediskun H. (1988). Türk Dilbilgisi. Ses Bilgisi-Biçim Bilgisi-Cümle Bilgisi. İstanbul: Remzi Kitabevi.
12. Çotuksöken, Y. (1991) Türkçe’de Ekler-Kökler- Gövdeler. İstanbul: Cem Yayınevi.
13. İmer, K.-Kocaman, A.-Özsoy, A.S. (2011) Dilbilim Sözlüğü. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi.
14. Gülensoy, T. (2015) Türkçe El Kitabı. Ankara: Akçağ Yayınları.