CЛАВЯН ЭЛИНИН СЫЙКЫРДУУ ЖОМОКТОРУНУН ЖЕЗ КЕМПИРИ ЖАНА АНЫН АТРИБУТИКАСЫНЫН ЭТИМОЛОГИЯ САНСКРИТТИК ЖАКТАН КЕЛИП ЧЫГЫШЫНЫН ТҮП ТАМЫРЫ
Чолпон БекбалаеваМакалада славян элинин сыйкырдуу жомокторундагы жез кемпирди жана анын тра- дициялуу атрибуту болгон сок билегинин этимологиялык аспектиси каралат. Жез кем- пирдин образы семантикалык жактан бай келип, ѳзүнѳ кѳп сапаттарды жана функция- ларды камтыйт. Жез кемпир бир эле жомоктун каарманы болбостон, анын образы кѳп жомоктордо кездешип, ага ѳзгѳчѳ бир маани берип турат. Азыркы лингвокультурология илиминде жез кемпирдин аты, анын кантип пайда болгондугу жѳнүндѳ бир дагы бирдиктүү ой-пикирлер жок. Бул иште жез кемпирдин атынын түпкү теги санскрит тилинин: yaga, aag, baba, stupa, mrityu деген сѳздѳрүнѳ тиешелүү экендиги кѳрүнүп турат. Ыйык кызмат кылуу, ыйык кызматты ѳткѳрүү жѳнүндѳгү маалыматтар берилген. Жез кемпир- дин инициация ырымын ѳткѳрүүдѳгү функциясы каралган
Колдонулган булактар
1. Афанасьев А.Н. Народные русские сказки: в 3 т. / А.Н. Афанасьева. - М., 1984. - Том 1. - 511 с.
2. Доусон К.Г. Религия и культура. / К.Г. Доусон. - М., 2001. - 281 с.
3. Кочергина В.А. Санскритско-русский словарь. / В.А. Кочергина. - М., Издательство Русский язык, 1987. — 944 с.
4. Лаушкин К.Д. Баба-Яга и одноногие боги (К вопросу о происхождении образа) / К.Д. Лаушкин // Фольклор и этнография, 1970. С. 181 - 186.
5. Пропп В.Я. Исторические корни волшебной сказки. / В.Я. Пропп. - Л.: Издательство Ленинградского университета, 1986. - 570 с.
6. Славянская мифология. Энциклопедический словарь. - М.: Эллис Лак, 1995. - 414 с.
7. Sibelan Forrester. Baba-Yaga The Wild Witch of the East in Russian Fairy Tales. University Press of Mississippi, 2013. - 256 p.
8. Шевченко Н.М. Возможности когнитивной лингвистики. / Н.М. Шевченко. - Вест- ник Бишкекского государственного университета, 2014. - № 1 (27). - С. 10-14.
9. An English-Sanskrit dictionary. [Электронный ресурс]. Режим доступа: https: //www. learnsanskrit.cc/ (дата обращения: 19.12.22).