Кабыл алынган убакыт 18.12.2024, Түзөтүлгөн 31.03.2025, Кабыл алынган 28.04.2025

ЖЕР МЫЙЗАМДАРЫНЫН САКТАЛЫШЫНА ПРОКУРОРДУК КӨЗӨМӨЛ

А. Ботобаев, М. Тажиева

Изилдөөнүн актуалдуулугу жер мыйзамдарын бузуу учурларынын көбөйүшү жана бул чөйрөдө прокурордук көзөмөлдү күчөтүү зарылдыгы менен шартталган. Көйгөй учурда- гы көзөмөл механизмдеринин натыйжалуулугунун жетишсиздигинде, бул жер укуктук мамилелер чөйрөсүндө көптөгөн укук бузууларга алып келет. Нормативдик-укуктук ба- заны талдоо, соттук практиканы салыштырмалуу изилдөө жана укук бузуулар жөнүндө фактылык маалыматтарга негизделген эмпирикалык ыкмалар колдонулган. Жыйынтык- тар көрсөткөндөй, негизги бузуулар: жерлерди мыйзамсыз пайдалануу (50%), максатсыз колдонуу (30%) жана жер бөлүштүрүү тартибин сактабоо (20%). Изилдөө көйгөйлөрдү аныктады: мамлекеттик органдар ортосундагы начар координация, ресурстардын же- тишсиздиги жана жарандардын маалымдуулугунун төмөндүгү. Прокурордук көзөмөлдү жакшыртуу боюнча чаралар сунушталган, анын ичинде ведомстволор аралык өз ара ара- кеттенүүнү күчөтүү жана көзөмөл механизмдерин оптималдаштыруу

жер мыйзамдарын бузуу, ведомстволор аралык кызматташтык, укуктук коллизиялар, мыйзамдуулукту көзөмөлдөө, ресурстук камсыздоо, көзөмөлдү оп- тималдаштыруу, укук колдонуу практикасы, жер укуктарын коргоо, экологиялык кооп- суздук, алдын алуу чаралары
59-68
Botobaev, A., & Tazhieva, M. (2025). PROSECUTOR'S SUPERVISION OVER THE OBSERVANCE OF LAND LEGISLATION. Bulletin of the Bishkek State University, 23(2), 59-68. https://doi.org/10.35254/bsu/2025.72.10

Колдонулган булактар

1. «Мыйзамдардын аткарылышына, ченемдик укуктук актылардын мыйзамдуулугу- на жана адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндиктеринин сакталышына про- курордук көзөмөлдү өркүндөтүү жөнүндө» : Кыргыз Республикасынын Башкы проку- ратурасынын 2006-жылдын 3-майындагы №12-буйругу. – Текст : электрондук // Кыргыз Республикасынын Башкы прокуратурасынын расмий сайты. – URL: https://prokuror.kg/ru/ normativnye-pravovye-akty (кайрылуу датасы: 20.05.2025).
2. Кыргыз Республикасынын Жер кодекси : Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Мыйзам чыгаруу жыйыны тарабынан 1999-жылдын 30-апрелинде № 45 ка- был алынган : [Кыргыз Республикасынын 2021-жылдын 17-мартындагы №33 Мыйзамы- нын редакциясында]. – Текст : электрондук // Кыргыз Республикасынын Юстиция мини- стрлиги. – URL: http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/8 (кайрылуу датасы: 20.05.2025).
3. Кыргыз Республикасынын Жарандык кодекси (биринчи бөлүгү) : 1996-жылдын 8-майы № 15 : [Кыргыз Республикасынын 2021-жылдын 24-мартындагы № 42 Мыйзамы- нын редакциясында]. – Текст : электрондук // Кыргыз Республикасынын Юстиция мини- стрлиги. – URL: http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/4 (кайрылуу датасы: 20.05.2025).
4. Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө : Кыргыз Респу- бликасынын 2009-жылдын 20-июлундагы № 241 мыйзамы. – Текст : электрондук // Кы- ргыз Республикасынын Юстиция министрлиги. – URL: http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ ru-ru/202591 (кайрылуу датасы: 20.05.2025).
5. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу жөнүндө : Кыргыз Республикасынын 2011-жылдын 15-июлундагы № 101 мыйзамы : [үзүндү: 31-берене, 2-бөлүк, 5-пункт]. – Текст : электрондук // Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик порталы. – URL: https:// www.gov.kg/ru/p/local_state_administration (кайрылуу датасы: 20.05.2025).
6. «Мыйзамдардын аткарылышына, ченемдик укуктук актылардын мыйзамдуулугу- на жана адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндиктеринин сакталышына прокурордук көзөмөлдү өркүндөтүү жөнүндө» : Кыргыз Республикасынын Башкы проку- ратурасынын 2006-жылдын 3-майындагы №12-буйругу. – Текст : электрондук // Кыргыз Республикасынын Башкы прокуратурасынын расмий сайты. – URL: https://prokuror.kg/ru/ normativnye-pravovye-akty (кайрылуу датасы: 20.05.2025).
7. Жер мамилелери боюнча прокурордук көзөмөлдүн абалы жөнүндө отчет 2021-2022-жылдар / Кыргыз Республикасынын Башкы прокуратурасы. – Бишкек : КР Башкы прокуратурасы, 2022. – Текст : электрондук // Кыргыз Республикасынын Башкы прокуратурасынын расмий сайты. – URL: https://prokuror.kg/ru/otchety (кайрылуу датасы: 20.05.2025).
8. Кыргызстанда жер мыйзамдарынын бузулушу жана жер ресурстарын пайдала- нуу боюнча статистика / Жер ресурстары, геодезия жана картография боюнча мамле- кеттик комитет. – Бишкек : ЖРГК, 2023. – Текст : электрондук // Кыргыз Республикасы- нын Мамлекеттик каттоо кызматы. – URL: https://grs.gov.kg/ru/articles/ (кайрылуу датасы: 20.05.2025).
9. Касымбеков, А. Кыргыз Республикасындагы жер мыйзамдары: көйгөйлөр жана келечеги / А. Касымбеков. – Текст : түздөн-түз // Юридикалык илимдер журна- лы. – 2021. – № 2(1). – 45-58-б. – Текст : электрондук // Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университети. – URL: https://www.knu.kg/ru/index.php?option=com_ content&view=article&id=7568 (кайрылуу датасы: 20.05.2025).
10. Султанов, С. Кыргыз Республикасында прокурордук көзөмөл: абалы жана аны жакшыртуу жолдору / С. Султанов. – Текст : түздөн-түз // Жусуп Баласагын атындагы КУУнун илимий вестниги. – 2020. – № 4(2). – 29-37-б. – Текст : электрондук // Жусуп Ба- ласагын атындагы Кыргыз улуттук университети. – URL: https://www.knu.kg/ru/images/ stories/2018/09_2018/18/vestnik/vestnik_01_2018_n.pdf (кайрылуу датасы: 20.05.2025).
11. Агадилова, Г. Кыргызстандагы жер ресурстарын коргоо боюнча укуктук аспект- тер / Г. Агадилова. – Текст : түздөн-түз // Укук жана коом. – 2022. – № 1(1). – 15-25-б. – Текст : электрондук // Кыргызстандын илимий электрондук китепканасы. – URL: https:// elibrary.kg/ru/publications/ (кайрылуу датасы: 20.05.2025).
12. Ташкулов, Н. Жер мыйзамдары боюнча жарандардын укуктарын коргоодо проку- рордук көзөмөлдүн ролу / Н. Ташкулов  // Актуалдуу укук маселелери. – 2023. – № 3(1). – 67-74-б.