Кабыл алынган убакыт 29.04.2025, Түзөтүлгөн 23.07.2025, Кабыл алынган 15.08.2025

АДЕП-АХЛАКТЫК БААЛУУЛУКТАР ЖАНА ДЕНЕ ТАРБИЯ: HOLISTIC (ТОЛУК КАНДУУ) ӨНҮГҮҮНҮН ФИЛОСОФИЯСЫ

С.Ш. Кошалиева, А. Жумадылова

Бул макалада дене тарбия менен руханий-адептик өнүгүүнүн өз ара байланышы ар кыл илимий өңүттөрдө талданып, интеграциялык негизде инсандын бүтүндүгүн камсыздоонун жолдору каралат. Автор тарабынан толук кандуу башкаруу методунун негизинде дене менен руханий гармонияга жеткирүүчү педагогикалык модель сунушталат. Ошондой эле адеп- ахлактык баалуулуктар менен дене тарбиянын билим берүү процессиндеги орду философиялык, этнопедагогикалык жана маданий аспектиде каралат. Кыргыз элинин акыл-насааттарынан, руханий улуттук менталитеттеги орду көрсөтүлдү. Улуу ойчулдар Платон, Аристотель жана Конфуцийдин идеялары, кыргыз элинин макал-лакаптары жана тарбиялык тажрыйбасы талдоо үчүн негиз катары колдонулду. Жыйынтыгында дене менен руханий дүйнөнүн тең салмактуулугу боорукер, чыдамкай жана жоопкерчиликтүү инсанды тарбиялоонун шарты экендиги аныкталды. Бул иш бирдиктүү билим берүү моделине теориялык жана практикалык негиз катары сунушталат

Руханий дүйнө, дене тарбия, адеп-ахлактык өнүгүү, педагогика, психология, философия, интеграция, тарбия процесси, инсандык сапаттар
60-65
Koshalieva, S.Sh., & Jumadylova, A. (2025). SPIRITUAL AND MORAL VALUES AND PHYSICAL EDUCATION: PHILOSOPHY OF HOLISTIC DEVELOPMENT. Bulletin of the Bishkek State University, 23(3), 60-65.

Колдонулган булактар

1. «Улуттук дем – дүйнөлүк бийиктик» (Уңгу жол) Доктринасы жөнүндө / Кыргыз Республикасынын Президентинин 2024-жылдын 18-декабрындагы №369 Жарлыгы. 
2. Бектурганов, К. (2021). Руханий тазалык жана адеп-ахлактык тарбия кыргыз коомунда. / [Текст] // Журнал-2021“Кыргыз билим берүүсү”, №3, 21–25-б. 
3. Волков, Г. Н. «Жашоо педагогикасы» / Г. Н. Волков – Москва : Академия, 1989. – 228 бет. 
4. Платон. Тимей. Москва : Мысль.– 2000 https://www.gumer.info/bogoslov_Buks/philos/platon/timei.php 
5. Аристотель. Никомахова этика. Москва : Мысль. – 1997. https://www.gumer.info/bogoslov_Buks/philos/aristotel/ 
6. Керимбеков, Т.  Кыргыз элинин руханий дөөлөттөрү жана элдик тарбия. / Т. 
Керимбеков. Бишкек : Турар. – 2015. 
7. Мамытов, Т.  Кыргыз элинин философиялык мурастары. Бишкек: Кыргызпатент. –2018. 
8. Момунов, Т. Этнопедагогика негиздери. Бишкек: Илим. –2012. 
9. Бектурганов, К. Руханий тазалык жана адеп-ахлактык тарбия кыргыз коомунда. Журнал: “Кыргыз билим берүүсү”,. №3, 21–25-б. – 2021 
10. Токтомаматов, М.  Жандын жана дененин гармониясы – holistic тарбиянын негизи катары. // “Педагогика жана Философия” журналы, №2(8), 33–38-б.–2019.