Received 11.09.2024, Revised 05.12.2024, Accepted 31.12.2024

HISTORICAL AND CULTURAL FOUNDATIONS OF THE FORMATION OF THE TURKIC ETHNONYM

Rustam Kubanichbek uulu

This study examines the Turkic ethnonym's origins through interdisciplinary analysis of writ- ten monuments and artifacts. First documented in the Turkic Khaganate era (VI-VIII centuries), the term derives from the ancient Turkic root törü- "to arise, to establish." The ethnonym's con- nection with the wolf mythologem - a key tribal totem - is argued, reflected in Kagan symbolism and rituals. A comparative analysis of Chinese ("Tu-kyue"), Greek ("Thrace"), and Near Eastern sources shows the term's polysemantic nature as an anthroponym, ethnonym, and political mark- er. The results highlight its role in forming a supra-ethnic identity relevant to globalization. This study contributes to understanding cultural continuity mechanisms of Turkic peoples

origin of people, tribal unions, historical heritage, mythology, sacred traditions, nomadic civilization, spiritual heritage, totemism, statehood, symbols of power
83-90
Kubanichbek uulu, R. (2024). HISTORICAL AND CULTURAL FOUNDATIONS OF THE FORMATION OF THE TURKIC ETHNONYM. Bulletin of the Bishkek State University, 22(4), 83-90. https://doi.org/10.35254/bsu/2024.70.12

References

1. Durmuş İ. Milattan Önceki Dönemlerde Anadolu'da Türk Varlığı = Дурмуш И. Тюркское присутствие в Анатолии в доисторический период // Uluslararası Askeri Tarih Dergisi = Международный журнал военной истории. 2007. № 87. S. 1-16. URL: https:// dergipark.org.tr/tr/download/article-file/313721 (дата обращения: 15.01.2025).
2. Durmuş İ. Sakalar ve Hunlar Döneminde Anadolu'da Türk Varlığı = Дурмуш И. 
Тюркское присутствие в Анатолии в период саков и гуннов // Eski Ön Asya Uygarlıklarından Günümüze Anadolu'da Türk Varlığı = Тюркское присутствие в Анатолии от древних перед- неазиатских цивилизаций до наших дней. Ankara, 2008. S. 83-98. URL: https://www.altayli. net/sakalar-ve-hunlar-doneminde-anadoluda-turk-varligi.html (дата обращения: 05.01.2025).
3. Orkun H.N. Eski Türk Yazıtları = Оркун Х.Н. Древнетюркские надписи. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1987. 962 s. URL: https://www.academia.edu/41659776/Eski_ Türk_Yazıtları_Hüseyin_Namık_ORKUN (дата обращения: 15.01.2025).
4. Orkun H.N. Türk Sözünün Aslı = Оркун Х.Н. Происхождение слова "тюрк". Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2020. 36 s. ISBN: 978-975-16-1720-0. URL: https://ru.scribd. com/document/384618321/Huseyin-Namık-Orkun-Turk-Sozunun-Aslı-pdf (дата обращения: 15.01.2025).
5. Orkun H.N. Eski Türk Yazıtları = Оркун Х.Н. Древнетюркские надписи. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1987. S. 99-121. URL: https://www.academia.edu/41659776/ Eski_Türk_Yazıtları_Hüseyin_Namık_ORKUN (дата обращения: 15.01.2025).
6. Kafesoğlu İ. Tarihte "Türk" Adı = Кафесоглу И. Имя "тюрк" в истории // Reşid Rahmeti Arat İçin = Для Решида Рахмети Арата. Ankara, 1966. S. 307.
7. Sümer F. Oğuzlar (Türkmenler): Tarihleri-Boy Teşkilatı-Destanları = Сумер Ф. Огузы (Туркмены): История, племенная организация, дастаны. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1999. S. 350-351. URL: https://www.altayli.net/wp-content/ uploads/2015/06/OĞUZLAR-Prof.-Dr.-Faruk-Sümer.pdf (дата обращения: 10.01.2025).
8. Koca S. Türk Kültürünün Temelleri II = Коджа С. Основы тюркской культуры. T. 2. Ankara: ODES Ltd. Kültür Yayınları, 2003. 47 s.
9. Ögel B. Türk Mitolojisi = Огель Б. Тюркская мифология. C. I. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1993. 644 s. ISBN: 978-975-16-0114-8.
10. Durmuş İ. Vusunlar = Дурмуш И. Усуни // Türkler = Тюрки. C. I. Ankara, 2002. S. 786-787. URL: https://tarihkitap.com/2024/06/17/vusunlar-2/ (дата обращения: 25.01.2025).
11. Eberhard W. Çinin Şimal Komşuları = Эберхард В. Северные соседи Китая. Ankara, 1996. 86 s. URL: https://ru.scribd.com/document/434301965/W-Eberhard-Cin-in-Şimal- Komşuları-pdf (дата обращения: 30.01.2025).
12. Kafesoğlu İ. Türk Milli Kültürü = Кафесоглу И. Тюркская национальная культура. İstanbul: Boğaziçi Yayınları, 1989. 454 s. ISBN: 978-975-437-236-6.
13. Nemeth G. Der Volksname Türk = Немет Д. Этноним "тюрк" // Körösi Csoma- Archivum = Архив Кёрёши Чома. 1927. II/4. S. 275-281. URL: https://dergipark.org.tr/tr/ download/article-file/157930 (дата обращения: 02.02.2025).
14. Kaşgarlı Mahmud. Divanü Lûgat-it-Türk = Махмуд Кашгарский. Словарь тюркских наречий. İstanbul, 2024. 885 s. ISBN: 978-975-17-4886-7.
15. Sümer F. Oğuzlar (Türkmenler) = Сумер Ф. Огузы (Туркмены). İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1999. 230 s.
16. Kafesoğlu İ. Türk Milli Kültürü = Кафесоглу И. Тюркская национальная культура. İstanbul: Boğaziçi Yayınları, 1989. 318 s. ISBN: 978-975-437-236-6.
17. Kaşgarlı Mahmud. Divanü Lûgat-it-Türk = Махмуд Кашгарский. Словарь тюркских наречий. İstanbul, 2024. 353 s. ISBN: 978-975-17-4886-7.
18. Kafesoğlu İ. Türk Milli Kültürü = Кафесоглу И. Тюркская национальная культура. İstanbul: Boğaziçi Yayınları, 1989. 319 s. ISBN: 978-975-437-236-6.
19. Durmuş İ. Türk Adının Ortaya Çıkışı, Anlamı ve Yayılışı = Дурмуш И. Возникнове- ние, значение и распространение имени "тюрк". 2007. 8 s. URL: https://dergipark.org.tr/tr/ pub/gav/issue/29831/321022 (дата обращения: 05.01.2025).