Кабыл алынган убакыт 19.01.2022, Түзөтүлгөн 02.04.2022, Кабыл алынган 26.04.2022

УЙГУР ГРАММАТИКАСЫНДАГЫ ТАТААЛ ЭТИШТЕР

Мурат Атар

Түрк тилдеринин көйгөйлүү темаларынын бири болуп саналган татаал этиштер, заттык элемент +жардамчы этиш катары көрсөтүлгөн.  Зат атоочтук элементтер (зат элемент) + жардамчы этиштердин жардамы менен куралган татаал этиштерге, сөздүктө 72 мисал өрнөк катары көрсөтүлгөн. Тактооч + жардамчы атоочтор ар- кылуу жасалган татаал этиштерге 54 өрнөк берилген. Жардамчы атоочтордун жардамы аркылуу жасалган татаал этиштер көрсөтүлгөн эмес. Уйгур тилинин грам- матикасында бир канча жолу сөздөр толугу менен маанилерине чейин изилденип, каралып чыгып, татаал этиштер боюнча деталдарына чейин иликтеп чыгууга болот. Мына ошондо бир канча жаңы мисалдар менен бош жерлерин толуктоого болот. Татаал этиштерди бир эле темага топтосок болот. Атоочтуктарды болсо, тактоочтордун жана чакчыл этиштердин жалганышы менен жасалган этиш сөздөрдү, сөздөрдүн жасалуу ыгынан улам затка айландырышат. Мына ошол себептен бардык татаал этиштерди зат+этиш аркылуу жасалган этиштердин ичине кошсок болот

татаал этиштер, жардамчы этиш, герундар, Түрк тили, уйгур тили, Атоочтуктар, Тактооч этиштер, маселелер, классификация
51-56
Atar, M. (2022). COMPOUND VERBS IN UYGHUR TURKISH. Bulletin of the Bishkek State University, 20(2), 51-56. https://doi.org/10.35254/bhu/2022.60.51

Колдонулган булактар

1. Ergin, M. (2000) Türk Dil Bilgisi, İstanbul: Bayrak Yayınları.
2. Eraslan, K. (2012) Eski Uygur Türkçesi Grameri, Ankara: TDK Yayınları.
3. Ercilasun, A. B. (2012) Türk Lehçeleri Grameri, Ankara: Akçağ Yayınları.
4. Buran, A. – Alkaya, E. (2001) Çağdaş Türk Lehçeleri Grameri, Ankara: Akçağ Yayınları.
5. Necipoviç, N. E. (1995) Yeni Uygur Türkçesi Sözlüğü, (Çeviren: İklil Kurban), Ankara.
6. Öztürk, R. (2010) Yeni Uygur Türkçesi Grameri, Ankara: TDK Yayınları.
7. Banguoğlu, T. (2011) Türkçenin Grameri, Ankara: TDK Yayınları.
8. Şen, S. (2014) Eski Uygur Türkçesi Dersleri, İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.