Кабыл алынган убакыт 29.07.2024, Түзөтүлгөн 25.10.2024, Кабыл алынган 22.11.2024

КЫРГЫЗСТАНДА ЖАШАГАН КАРАЧАЙЛАРДЫН КАРАЧАЙ, КЫРГЫЗ ЖАНА ОРУС ТИЛДЕРИН БИЛҮҮ ДЕҢГЭЭЛИ ТУУРАЛУУ КАБЫЛДООЛОРУ

Фатих Башкапан

Бул изилдөө Кыргызстанда жашаган карачайлардын карачай, кыргыз жана орус тилдерин билүү деңгээлин талдоого арналган. Чүй облусунан алынган респонденттердин социолингвистикалык сурамжылоосунун негизинде төрт тилдик көндүм изилденген: окуу, жазуу, сүйлөө жана угуу. Жыйынтыктар көрсөткөндөй, карачайлар карачай жана кыргыз тилдерине салыштырмалуу орус тилин бардык көндүмдөр боюнча эң жогорку деңгээлде билишет. Жаш муундун арасында орус тилине карай тил которуу тенденциясы байкалган. Изилдөө этникалык никелерди чектеген жана тилдик ассимиляцияга өбөлгө түзгөн "жети ата" салтынын күчтүү таасирин көрсөтөт. Изилдөө баарлашууда орус тилинин үстөмдүгүнөн жана этникалык аралык никелердин жайылышынан улам бул аймакта карачай тилинин жоголуу коркунучун көрсөтөт

социолингвистикалык изилдөө, этникалык иденттүүлүк, тилдик компетенция, муундар аралык өткөрүп берүү, жазуу сабаттуулугу, оозеки баарлашуу, эки тилдүүлүк, диаспора, маданий ассимиляция, этнодемографиялык процесстер
16-25
Bashkapan, F. (2024). KARACHAI PEOPLE LIVING IN KYRGYZSTAN AND THEIR PERCEPTIONS OF PROFICIENCY IN KARACHAI, KYRGYZ, AND RUSSIAN LANGUAGES. Bulletin of the Bishkek State University, 22(3), 16-25. https://doi.org/10.35254/bsu/2024.69.03

Колдонулган булактар

1. Вардар, Б. Словарь лингвистических терминов с пояснениями = Açıklamalı Dilbilim Terimleri Sözlüğü / Б. Вардар. – Стамбул : Мультилингвал, 2002. – Текст : непосредственный.
2. Население Кыргызстана = Kırgızstandın Kalky : книга II (часть первая) / под редакцией Б. Кудайбергенова [и др.]. – Бишкек : Национальный статистический ко- митет Кыргызской Республики, 2023. – Текст : непосредственный.
3. Регионы Кыргызстана = Kırgızstandın Çölkömdörü : книга III (в таблицах) : Чуйская область / Национальный статистический комитет Кыргызской Республики. – Бишкек, 2010. – Текст : непосредственный.
4. Ягмур, К. Утрата первого языка среди турецких носителей в Сиднее = First language attrition among Turkish speakers in Sydney / К. Ягмур. – Тилбург : Издатель- ство Тилбургского университета, 1997. – Текст : непосредственный.
5. Ялынкылыч, К. Языковая ситуация турок Кырджали в Болгарии: соци- олингвистическое исследование = Bulgaristan Kırcaali Türklerinin Dil Durumu Toplumdilbilimsel Bir İnceleme : специальность 10.02.06 "Тюркские языки" : дис- сертация на соискание ученой степени доктора филологических наук / Ялынкылыч Каджа ; Университет Ондокуз Майыс. – Самсун, 2013. – Текст : непосредственный.
6. Айдын, М. Справочник по лингвистике = Dilbilim El Kitabı / М. Айдын. – Стамбул : Академик Китаплар, 2014. – Текст : непосредственный.
7. Люле Мерт, Э. Примеры упражнений для развития четырех основных языко- вых навыков в обучении турецкому языку = Türkçenin Eğitimi ve Öğretiminde Dört Temel Dil Becerisinin Geliştirilmesi Sürecinde Kullanılabilecek Etkinlik Örnekleri / Э. 
Люле Мерт. – Текст : непосредственный // Журнал обучения родному языку. – 2014. – № 2(1). – С. 23-48.
8. Ягмур, К. Использование языка, выбор, сохранение и этнолингвистическая жизнеспособность турецких носителей во Франции: межпоколенческие различия = Language use, choice, maintenance, and ethnolinguistic vitality of Turkish speakers in France: intergenerational differences / К. Ягмур, М. А. Акынджи. – Текст : непосред- ственный // International Journal of The Sociology of Language. – 2003. – № 164. – С. 107-128.
9. Болвер, М. Языковая ситуация турок, проживающих в Скопье = Üsküp'te Yaşayan Türklerin Dil Durumu : специальность 10.02.06 "Тюркские языки" : диссер- тация на соискание ученой степени кандидата филологических наук / Болвер Мех- мет ; Университет Ондокуз Майыс. – Самсун, 2014. – Текст : непосредственный.
10. Диврик, Д. Языковая ситуация турок, проживающих в Салониках = Selanik'te Yaşayan Türklerin Dil Durumu : специальность 10.02.06 "Тюркские языки" : диссертация на соискание ученой степени кандидата филологических наук / Диврик Дурсун ; Университет Акдениз. – Анталья, 2019. – Текст : непосредственный.
11. Люле Мерт, Э. Примеры упражнений, которые можно использовать в про- цессе развития четырех основных языковых навыков в обучении турецкому языку = Türkçenin Eğitimi ve Öğretiminde Dört Temel Dil Becerisinin Geliştirilmesi Sürecinde Kullanılabilecek Etkinlik Örnekleri / Э. Люле Мерт. – Текст : непосредственный // Журнал обучения родному языку. – 2014. – № 2(1). – С. 23-48.
12. Айдын, М. Справочник по лингвистике = Dilbilim El Kitabı / М. Айдын. – Стамбул : Академик Китаплар, 2014. – Текст : непосредственный.