Кабыл алынган убакыт 11.09.2024, Түзөтүлгөн 05.12.2024, Кабыл алынган 31.12.2024

КӨЗ КАРАНДЫ ЭМЕС СЫНООЛОРДОГУ САЛЫШТЫРМА ЖЫШТЫКТЫН, ТУРУКТУУ ЫКТЫМАЛДУУЛУКТАН АЙЫРМАЛАНЫШЫНЫН ЫКТЫМАЛДУУЛУГУН ТАБУУДА ЛАПЛАСТЫН ИНТЕГРАЛДЫК ТЕОРЕМАСЫН КОЛДОНУУ МЕТОДИКАСЫ

Б.А. Аалиева, А.Т. Абдыкеримова

Чоң маалыматтарды иштетүүнүн заманбап маселелери статистикалык четтөөлөрдү баалоо ыкмаларын талап кылат. Көз каранды эмес сыноолордо окуянын салыштырма жыштыгынын туруктуу маанисинен четтөөсүнүн ыктымалдуулугун баалоо ыкмасы сунушталат. Бул ыкма Лапластын интегралдык теоремасына негизделген, ал чоң үлгү- лөрдө Бернуллинин формуласынын чектөөлөрүн жеңүүгө мүмкүндүк берет. Методоло- гия бөлүштүрүүнүн асимптотикалык жүрүм-турумун талдоону жана чектик шарттарды эсептөө үчүн Лапластын функциясын колдонууну камтыйт. 400 элементтен турган үлгү менен жүргүзүлгөн эксперименттер, окуянын ыктымалдуулугу 0,1 болгондо, 0,03 четтөөсү 0,9544 ыктымалдуулук менен жетишиле тургандыгын көрсөттү. Маалыматтардын көлөмүн көбөйтүү болжолдоонун тактыгын сактоо менен баалоонун дисперсиясын азайтаары көрсөтүлгөн. Иштелип чыккан ыкма сапатты көзөмөлдөө жана тобокелдиктерди талдоо маселелеринде статистикалык моделдөөнүн мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтет

cтатистикалык четтөөлөр, асимптотикалык жүрүм-турум, Лаплас- тын функциясы, чектик шарттар, баалоонун дисперсиясы, болжолдоонун тактыгы, көз каранды эмес сыноолор, эмпирикалык көрсөткүчтөр, эсептөө ресурстары, статистикалык моделдөө
3-8
Aalieva, B.A., & Abdykerimova, A.T. (2024). METHOD OF USING LAPLACE'S INTEGRAL THEOREM TO FIND THE PROBABILITY OF DIFFERENCE FROM THE CONSTANT PROBABILITY OF RELATIVE FREQUENCY IN INDEPENDENT TRIALS. Bulletin of the Bishkek State University, 22(4), 3-8. https://doi.org/10.35254/bsu/2024.70.01

Колдонулган булактар

1. Гмурман, В.А. Теория вероятностей и математическая статистика. / В.А. Гмурман. Москва : Юрайт, 2009 — 479 б.
2. Мамбеткулов, Ж. Ыктымалдуулук теориясы курсу боюнча лекциялар жыйнaгы / Ж. Мамбеткулов, А. Качкыналиев. – Бишкек : Кыргыз айыл чарба институтунун басма- канасы, 1993 — 20 б.
3. Письменный, Д.Т. Конспект лекций по теории вероятностей, математической стати- стике и случайным процессам. / Д.Т. Письменный.– Москва : Айрис-пресс, 2008 — 249 б.
4. Данко, П.Е. Высшая математика в упражнениях и задачах Часть II. / П. Е. Данко. – Москва : Высшее образование, 2010 — 418 c.
5. Осмонова, Ч.О. Ыктымалдыктар теориясы боюнча окуу-методикалык колдонмо жана маселелер жыйнагы. / Ч.О. Осмонова. – Бишкек : Кыргыз айыл чарба институтунун басмаканасы, 1996 — 19 б.