Кабыл алынган убакыт 06.08.2025, Түзөтүлгөн 12.12.2025, Кабыл алынган 29.12.2025

«МАНАС» ЭПОСУНДАГЫ МАДАНИЙ КОДДОР

Г. Садыралиева

Бул макалада «Манас» эпосундагы маданий коддор кыргыз элинин улуттук иденттүүлүгүнүн булагы катары талданган. Маданий коддор семиотикалык көз караштан муундан муунга өтүп, дүйнө тааным менен жүрүм-турум үлгүлөрүн калыптандырган түшүнүктөрдүн, образдардын, баалуулуктардын жана символдордун туруктуу тутуму катары каралат. Изилдөөнүн методологиялык негизин Э. Кассирер, Ю. М. Лотман, В. А. Маслова, М. В. Пименова сыяктуу окумуштуулардын эмгектери, ошондой эле «Манас» эпосунун комплекстүү текстологиялык жана лингвомаданий талдоосу түзөт. Изилдөө учурунда эпосто беш негизги маданий код түрү аныкталды: зооморфтук, колоративдик, мейкиндик, темпоралдык жана стихиалдык коддор. Ар бир код кыргыз элинин дүйнө таанымын, салттуу каада-салтын жана маданий баалуулуктарын чагылдырат. Маданий коддор элдин көп кылымдык руханий тажрыйбасын сактап, кийинки муундарга өткөрүп берет.

 

семиотика, улуттук иденттүүлүк, символизм, элдик салттар, архетиптер, дүйнө тааным, кыргыз маданияты, текстологиялык талдоо, этномаданий маанилер, рухий мурас
155-159
Sadyralieva, G. (2025). CULTURAL CODES IN THE EPOS “MANAS”. Bulletin of the Bishkek State University, 23(4), 155-159. https://doi.org/10.35254/bsu/2025.74.24

Колдонулган булактар

  1. Кассирер Э. Философия символических форм : в 3 томах / Э. Кассирер. — Москва ; Санкт-Петербург : Университетская книга, 2002. — Том 1. — 272 с.
  2. Лотман Ю. М. Статьи по семиотике культуры и искусства / Ю. М. Лотман. — Санкт-Петербург : Академический Проект, 2002. — ISBN 5-7331-0184-9. — EDN CVZQXF.
  3. Маслова В. А. Коды лингвокультуры : учебное пособие / В. А. Маслова, М. В. Пименова. — Москва : ФЛИНТА : Наука, 2016. — 180 с. — ISBN 978-5-9765-2702-7.
  4. Пименова М. В. Коды культуры и принципы концептуализации мира / М. В. Пименова // Studia Linguistica Cognitiva. Язык и познание: методологические проблемы и перспективы. — Москва : Гнозис, 2006. — Вып. 1. — С. 172–187.
  5. Манас : [офиц. сайт эпоса «Манас»]. — URL: https://eposmanas.ru/manas_kg/ (дата обращения: 13.11.2025).
  6. Саматов К. Лексемы, выражающие ахроматические цвета ак «белый», кара «черный» и боз «серый» в киргизском языке / К. Саматов // Проблемы современной науки и образования. — 2016. — № 10 (52). — С. 97–109. — EDN VZKSRX.
  7. Бакчиев Т. Цветовая символика в эпосе «Манас» / Т. Бакчиев // IV Всероссийский конгресс фольклористов : сборник научных статей. — Москва, 2020. — Том 3. — С. 239–246.
  8. Садыралиева Г. Э. Кыргыз тилиндеги эвфемизмдик метафоралардын стилдик өзгөчөлүктөрү / Г. Э. Садыралиева, Ж. Артыкова // Вестник БГУ им. К. Карасаева. — 2023. — № 1 (63). — С. 188–195. — DOI: 10.35254/bhu/2023.63.34. — EDN BCQPQK.