Кабыл алынган убакыт 11.07.2025, Түзөтүлгөн 12.12.2025, Кабыл алынган 29.12.2025

ҮЙ-БҮЛӨЛҮК ЖАКЫРЧЫЛЫКТЫН БАЛДАРДЫН КЕЛЕЧЕГИНЕ ТИЙГИЗГЕН ТААСИРИ

А. Укуева, Ж.К. Шаимбетова

Бул изилдөө үй-бүлөлүк жакырчылыктын адам капиталын калыптандырууга жана балдардын келечектеги социалдык-экономикалык траекториясына тийгизген таасирин талдоого арналган. Жакырчылыктын муундар аралык өтүшүнүн негизги механизмдери каралат, алардын катарына сапаттуу билимге, медициналык кызматтарга, толук кандуу тамактанууга жана коопсуз социалдык чөйрөгө жеткиликтүүлүктүн чектелиши кирет. Баланын когнитивдик жана когнитивдик эмес өнүгүүсүнө, окууга болгон мотивациясына, келечекти пландаштыруу мүмкүнчүлүгүнө жана социалдык мобилдүүлүгүнө узак мөөнөттүү психосоциалдык стресстин терс таасири өзгөчө белгиленет. Балдардын жакырчылыгынын макроэкономикалык кесепеттери катары эмгек өндүрүмдүүлүгүнүн төмөндөшү, мамлекеттик социалдык чыгымдардын өсүшү, теңсиздиктин күчөшү жана жакырчылыктын кийинки муундарда кайра жаралышы аныкталат. Эл аралык тажрыйбанын негизинде аялуу балдарды эрте колдоо, билим берүү жана саламаттык сактоо тармагына инвестиция салуу, үй-бүлөлөрдү социалдык коргоону күчөтүү жана муундар аралык жакырчылык айлампасын үзүү боюнча комплекстүү мамлекеттик чаралардын зарылдыгы негизделет.

 

балдардын когнитивдик өнүгүүсү, билим берүүнүн жеткиликтүүлүгү, узак мөөнөттүү психосоциалдык стресс, үй-бүлөлөрдү социалдык коргоо, мамлекеттик интервенциялар, эмгек өндүрүмдүүлүгү, саламаттык сактоонун тең жеткиликтүүлүгү, муундар аралык трансмиссия, экономикалык чыгымдар, социалдык мобилдүүлүк
249-254
Ukueva, A., & Shaimbetova, Zh.K. (2025). THE IMPACT OF FAMILY POVERTY ON CHILDREN'S FUTURE. Bulletin of the Bishkek State University, 23(4), 249-254. https://doi.org/10.35254/bsu/2025.74.37

Колдонулган булактар

  1. Укуева А. А., Шаимбетова Ж. К. Региональные особенности сельской бедности в КР // Вестник Бишкекского государственного университета им. К. Карасаева. – 2022. – № 4. – С. 8–9.
  2. UNICEF Innocenti. Child Poverty in the Midst of Wealth: Innocenti Report Card 18 / United Nations Children’s Fund. – 2023. – December. – URL: https://www.unicef.org/innocenti/media/3296/file/UNICEF-Innocenti-Report-Card-18-Child-Poverty-Amidst-Wealth-2023.pd
  3. ЮНИСЕФ UNICEF. Уровни и тенденции детской бедности в странах Европы и Центральной Азии. – Флоренция : Исследовательский центр ЮНИСЕФ, 2023.
  4. Young Lives. A multi-disciplinary longitudinal study of childhood poverty: Study overview. – 2016. – URL: https://www.younglives.org.uk/sites/www.younglives.org.uk/files/GuidetoYLResearch-S1-StudyOverview.pdf
  5. Богданов И. Я. Экономика бедности: теоретические и прикладные аспекты. – Москва : ИНФРА-М, 2021. – С. 234.
  6. UNICEF. Бедность и лишения детей в Кыргызстане: Анализ многомерной бедности. – Бишкек : ЮНИСЕФ Кыргызстан, 2022.