Кабыл алынган убакыт 21.10.2024, Түзөтүлгөн 27.01.2025, Кабыл алынган 21.02.2025

АНГЛИС, ОРУС ЖАНА КЫРГЫЗ ТИЛДЕРИНДЕ ЖААН ТҮШҮНҮГҮН КОРПУСТУК ТАЛДОО АРКЫЛУУ ИЗИЛДӨӨ

Ж.Т. Туратбекова, Г.М. Айдыралиева

Изилдөө орус, англис жана кыргыз тилдериндеги «жаан» концептин корпустук линг- вистика аркылуу салыштырмалуу талдоого багытталган. Орус тилинин Улуттук корпу- сунун, COCA жана BNC англис тилдүү корпустарынын, ошондой эле кыргыз тексттик булактарынын маалыматтарын иштетүүнүн негизинде лексика-семантикалык өзгөчөлүк- төрүн, колдонуу жыштыгын жана терминдин маданий өзгөчөлүктөрүн аныктоого көңүл бурулган. Орус жана англис тилдеринде интенсивдүүлүк жана эмоционалдык баалоо менен байланышкан метафоралык моделдер басымдуулук кылса, кыргыз тилинде жаан көбүнчө табигый циклдер жана фольклордук образдар менен байланыштырылат. Иш когнитивдик лингвистиканын өнүгүшүнө салым кошуп, тил, маданият жана курчап тур- ган чөйрөнүн өз ара аракеттенүүсүн изилдөөдө корпустук ыкмаларды колдонуу менен концепттерди талдоо үчүн ыкмаларды сунуштайт

тексттик массивдердин дискурсивдик анализи, лексика-семантика- лык анализ, метафоралык моделдер, этнолингвистика, фразеологиялык бирдиктер, ког- нитивдик семантика, улуттук дүйнө таанымы, тилдер аралык дал келүүлөр, метеорологиялык лексика, лингвомаданий мамиле
124-131
Turatbekova, Zh.T., & Aidyralieva, G.M. (2025). EXPLORING THE CONCEPT OF RAIN/ЖААН IN ENGLISH, RUSSIAN AND KYRGYZ LANGUAGES THROUGH CORPUS-BASED ANALYSIS. Bulletin of the Bishkek State University, 23(1), 124-131. https://doi.org/10.35254/bsu/2025.71.19

Колдонулган булактар

1. Пастернак, Б. Л. Полное собрание сочинений с приложениями : в 11 т. Т. II: Сти- хотворения 1930–1959 / Б. Л. Пастернак. – Москва : Слово/SLOVO, 2004. – 528 с. – ISBN 5-85050-668-Х.
2. Кубрякова, Е. С. Эволюция лингвистических идей во второй половине XX века (опыт парадигмального анализа) / Е. С. Кубрякова // Язык и наука конца XX века : сбор- ник статей / под редакцией Ю. С. Степанова. – Москва : РГГУ, 1995. – С. 144–238.
3. Гелекчи, Сейфеттин. Изображение дождя в стихах импровизаторов Кыргызстана и Турции / Сейфеттин Гелекчи // Символ науки. – 2016. – № 2–3. – С. 125–127.
4. Гвишиани, Н. Б. Практикум по корпусной лингвистике : учебное пособие по ан- глийскому языку / Н. Б. Гвишиани. – Москва : Высшая школа, 2008. – 191 с. – ISBN 978- 5-06-005478-1.
5. Мамашева, О. Т. Фразеологизмы, обозначающие время в киргизском языке / О. Т. 
Мамашева, Б. Нематжан кызы, А. С. Абжапарова // Бюллетень науки и практики. – 2023. – № 4.
6. Карасик, В. И. Языковой круг: личность, концепты, дискурс / В. И. Карасик. – Мо- сква : Гнозис, 2004. – 390 с. – ISBN 5-88234-552-2.
7. Пастернак, Б. Л. Полное собрание сочинений с приложениями : в 11 т. Т. II: Сти- хотворения 1930–1959 / Б. Л. Пастернак. – Москва : Слово/SLOVO, 2004. – С. 83–85.
8. Freeze, R. A. A stochastic‐conceptual analysis of rainfall‐runoff processes on a hillslope / R. A. Freeze // Water Resources Research. – 1980. – Vol. 16, № 2. – P. 391–408.
9. Franchini, M. Comparative analysis of several conceptual rainfall-runoff models / M. 
Franchini, M. Pacciani // Journal of Hydrology. – 1991. – Vol. 122, № 1–4. – P. 161–219.
10. Миниханова, Л. К. Художественная картина мира как особый способ отражения действительности / Л. К. Миниханова, Ф. Г. Фаткуллина // Вестник Башкирского универ- ситета. – 2012. – Т. 17, № 3 (I). – С. 1626–1627.
11. Попова, Т. А. Когнитивные особенности концепта «Rain» в английской лингво- культуре (на материале лексико-семантического анализа) / Т. А. Попова // Вестник Са- марского университета. – 2016. – № 3.1. – С. 120–127.
12. Болдырев, Н. Н. Когнитивная семантика: курс лекций по английской филологии / Н. Н. Болдырев. – Тамбов : Издательство Тамбовского университета, 2000. – 123 с.
13. Броунов, П. И. Дождь / П. И. Броунов // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 томах. – Санкт-Петербург, 1890–1907.
14. Национальный корпус русского языка : [сайт]. – URL: https://ruscorpora.ru/new/ search-main.html (дата обращения: 01.03.2025).