Кабыл алынган убакыт 18.12.2024, Түзөтүлгөн 31.03.2025, Кабыл алынган 28.04.2025

ОРУС ТИЛИНДЕГИ ТАТААЛ СҮЙЛӨМДӨР ЖАНА АЛАРДЫН КЫРГЫЗ ТИЛИНДЕГИ КАРЫМ-КАТНАШЫ

М.А. Белогорцева, Г.Ш. Мурадылова, А.Т. Токтосунова, Н.К. Табалдиева

Макала орус тилиндеги бир эле мезгилде түзүлгөн татаал сүйлөмдөрдү жана алардын кыргыз тилиндеги шайкештигин изилдөөгө арналган. Эки тилде тең бул конструкциялар- дын структуралык-семантикалык өзгөчөлүктөрү талданат. Убакыт мамилелерин билдирүү каражаттарындагы негизги окшоштуктар жана айырмачылыктар аныкталып, этиштин чак- тары жана байламта каражаттары сыяктуу бир мезгилдүүлүктүн грамматикалык көрсөт- күчтөрүнө көңүл бурулат. Орус тилинде да, кыргыз тилинде да башкы жана багыныңкы сүйлөмдөрдөгү окуялардын жана аракеттердин убакыт боюнча ар түрдүү катыштары ка- ралат. Котормо шайкештиктеринин мисалдары келтирилип, бул сүйлөмдөрдү орусчадан кыргызчага которуудагы мүмкүн болгон кыйынчылыктар белгиленет. Изилдөөнүн мате- риалдары ар түрдүү түзүлүштөгү тилдердин салыштырма грамматикасы менен алектенген лингвисттерге, котормочуларга жана окутуучуларга пайдалуу болушу мүмкүн

синтаксис, убакыт мамилеси, салыштырма тил илими, тилдер ара- лык шайкештик, грамматикалык конструкциялар, байламта каражаттары, аспект-чак формалары, предикативдүүлүк, котормо таануу, лингводидактика
52-58
Belogortseva, M.A., Muradylova, G.Sh., Toktosunova, A.T., & Tabaldieva, N.K. (2025). COMPLEX SENTENCES WITH A SIMULTANEOUS RELATIONSHIP IN RUSSIAN AND THEIR CORRESPONDENCE IN KYRGYZ. Bulletin of the Bishkek State University, 23(2), 52-58. https://doi.org/10.35254/bsu/2025.72.09

Колдонулган булактар

1. Muradylova G. Sh. Comparative analysis of the syntax of different-structured languages: Russian and Kyrgyz / G. Sh. Muradylova, A. S. Toktosunova, T. U. Beishakunova, Zh. N. Nurbekova // Traditions and innovations in the practice of teaching Russian as a foreign language: Materials of the I International Scientific and Practical Conference, Krasnoyarsk, May 25, 2023. – Krasnoyarsk: Krasnoyarsk State Agrarian University, 2023. – P. 66–69. – EDN HJCHAP.
2. Zhaparov A. Comparative grammar of the Kyrgyz and Russian languages: Textbook for universities / A. Zhaparov. – Bishkek: [s. n.], 2007. – 408 p.
3. Eshankulova Sh. A. Expressing the state of the subject in Russian and Kyrgyz languages / Sh. A. Eshankulova // Linguistics and Literary Studies: collection of scientific articles. – Bishkek: [s. n.], 2014. – P. 10–12.
4. Zikriyaev F. K. Compound sentences in multi-system languages / F. K. Zikriyaev, N. S. 
Rakhmonova. – Dushanbe: [s. n.], 2013. – 96 p.
5. Korneva V. V. Temporal and aspectual characteristics of complex sentences with subordinate clauses of time: abstract of the dissertation for the degree of Candidate of Philological Sciences / V. V. Korneva. – Voronezh, 1984. – 20 p.
6. Lomov A. M. Typology of the Russian sentence / A. M. Lomov. – Voronezh: [s. n.], 
1994. – 280 p.
7. Lyapon M. V. Semantic structure of a complex sentence and text / M. V. Lyapon. – Moscow: [s. n.], 1986. – 199 p.
8. Andreev N. M. Specific modern correspondences in complex sentences with subordinate clauses of consequence / N. M. Andreev // Questions of theory and methodology of teaching the Russian language: collection of scientific works / Saratov State University named after N. G. 
Chernyshevsky. – Saratov, 1990. – P. 189–205.
9. Nazikova E. I. Synonymy of compound and complex sentences expressing cause-and- effect relationships / E. I. Nazikova // Questions of grammar and vocabulary of the Russian language. – Voronezh, 2000. – P. 5–6.